ኃላፊነት ያለው ጨዋታ፦ ራስን መጠበቂያ መመሪያ

ኃላፊነት ያለው ጨዋታ ምንድነው?

ኃላፊነት ያለው ጨዋታ ማለት ጨዋታን እንደ መዝናኛ ብቻ መመልከት፣ ለእሱ የሚወጣውን ገንዘብና ጊዜ አስቀድሞ መገደብ እና ያቀዱት ገደብ ሲያልፍ መቆም ነው። ማንኛውም ጨዋታ የተረጋገጠ ገቢ አይደለም፤ ውጤቱ ሊለያይ ይችላል፣ ኪሳራም ሊፈጠር ይችላል።

ለመጫወት ከመጀመርዎ በፊት የቤት ኪራይ፣ ምግብ፣ ትምህርት፣ መጓጓዣ እና ዕዳ ክፍያ እንደማይነካ ያረጋግጡ። ለጨዋታ የሚውለው ገንዘብ ቢጠፋ የዕለት ተዕለት ሕይወትዎን የማያውክ መሆን አለበት።

የገንዘብ ገደብ ያዘጋጁ

የሚችሉትን ኪሳራ ከመጫወት በፊት በግልጽ ይወስኑ። ገደቡ ከተደረሰ በኋላ ተጨማሪ ገንዘብ አያስገቡ፤ ቀድሞ የጠፋውን ለመመለስ የበለጠ መጫወት ኪሳራን ሊያሳድግ ይችላል።

የጊዜ እና የስሜት ቁጥጥር

ረጅም ጊዜ መጫወት ውሳኔን ሊያዳክም ይችላል። እረፍት ይውሰዱ፣ ምግብ ይብሉ እና ሌሎች ተግባራትን ያካቱ። ሲጨነቁ፣ ሲቆጡ፣ ሲያዝኑ ወይም አልኮል ከጠጡ በኋላ ለመጫወት ውሳኔ አይውሰዱ። ጨዋታን ከችግር ለመሸሽ መጠቀም ችግርን ሊያጠናክር ይችላል።

ቁጥጥር ሊያመልጥ የሚችልባቸው ምልክቶች

ከእቅድዎ በላይ መጫወት፣ የጠፋውን ለመመለስ ደጋግሞ መሞከር፣ ጊዜና ገንዘብ መደበቅ፣ ለጨዋታ ዕዳ መውሰድ እና ሌሎች ግዴታዎችን መተው የማስጠንቀቂያ ምልክቶች ናቸው። ካለፈው ጊዜ የበለጠ መጫወት እንዳለብዎ ከተሰማዎት ቆም ይበሉ።

ለጊዜው ማቆም እና ራስን መገለል

በመለያዎ ውስጥ ያሉ የጊዜያዊ እገዳ ወይም የራስን ማግለል አማራጮችን ይፈልጉ። ጊዜው፣ የሚሸፍናቸው አገልግሎቶች እና እገዳውን መሻር የሚቻልበት መንገድ በተቋም ሊለያይ ይችላል። የሚጠቀሙባቸውን መለያዎች ይዘርዝሩ፣ የክፍያ መረጃዎችን ያስወግዱ እና የሚያምኑትን ሰው ያሳውቁ። ተጨማሪ መመሪያ በ ራስን ማግለል ይመልከቱ።

የሚያምኑትን ሰው ያነጋግሩ

ችግርን ብቻዎን መሸከም አያስፈልግም። የቤተሰብ አባል፣ ጓደኛ ወይም በገንዘብ ጉዳይ የሚያምኑት ሰው ጋር ይነጋገሩ። ምን ያህል እንደሚጫወቱ፣ ምን ያህል እንደሚያጡ እና ለመቆም የሚፈልጉትን እርዳታ ይናገሩ።

የሙያዊ እና የእኩዮች ድጋፍ

Gambling Therapy በብዙ ቋንቋዎች የመስመር ላይ ድጋፍ ይሰጣል። ይህ ድጋፍ በጨዋታ ጉዳት ለተጎዱ ሰዎች ነው፣ ግን የኢትዮጵያ የአደጋ ጊዜ አገልግሎት አይደለም። Gamblers Anonymous የእኩዮች ድጋፍ ስብሰባ መረጃ ያቀርባል፤ በኢትዮጵያ መገኘቱን ተጠቃሚው ራሱ ያረጋግጥ።

የኢትዮጵያ የቁጥጥር አውድ

ELS ፈቃድ እንደሚሰጥና የግል ሎተሪ እንቅስቃሴን እንደሚቆጣጠር ይገልጻል። EBC እንደዘገበው፣ ELS ሁሉም የስፖርት ውርርድ ድርጅቶች ፈቃዶች ከ15 ዲሴምበር 2025 ጀምሮ እንደተሰረዙ አስታውቋል። የወቅቱን ሁኔታ ሳያረጋግጡ ገንዘብ ማስገባት አይቸኩሉ።

አስቸኳይ ሁኔታ ከተፈጠረ

ጨዋታ ከባድ የስሜት ጫና ካመጣ፣ ብቻዎን አይቆዩ። የሚያምኑትን ሰው ያነጋግሩ እና በአካባቢዎ ያለውን የአደጋ ጊዜ ወይም የጤና አገልግሎት ይፈልጉ። ተጨማሪ አማራጮችን በ አስቸኳይ እርዳታ ይመልከቱ።

gamblingtherapy.org · gamblersanonymous.org · els.gov.et · ebc.et

ተደጋጋሚ ጥያቄዎች

የማቆም ዕቅድን በተግባር ማዋል

ለመቆም ወይም የጨዋታ ጊዜን ለመቀነስ ሲወስኑ ውሳኔውን በግልጽ ይጻፉ። የሚጀምሩበትን ቀን፣ የሚያቆሙትን መለያዎች፣ የሚያስወግዷቸውን የክፍያ መረጃዎች እና የሚያነጋግሩትን የታመነ ሰው ይዘርዝሩ። ግልጽ የሆነ ዝርዝር አንድን ትልቅ ውሳኔ ወደ ተከታታይ ትናንሽ እርምጃዎች ይከፍለዋል።

የወጪ መዝገብዎን በየቀኑ ይመልከቱ። ለጨዋታ ያስገቡትን፣ ያወጡትን እና በጨዋታ ላይ ያሳለፉትን ጊዜ ሳይቀንሱ ይጻፉ። ኪሳራን እንደ ወጪ ይመዝግቡ፤ ሊመለስ የሚገባው ገንዘብ እንደሆነ አይቁጠሩት። መዝገቡ ከዕቅድዎ በላይ እየሄዱ መሆኑን ካሳየ ተጨማሪ ገንዘብ ከማስገባት ይልቅ ማቆሚያውን ያጠናክሩ።

በተለምዶ የሚጫወቱበትን ጊዜ ባዶ አይተዉት። እረፍት፣ ምግብ፣ ከቤተሰብ ወይም ከጓደኛ ጋር የሚያሳልፉት ጊዜ እና ሌሎች ተግባራት በዕቅድዎ ውስጥ ይግቡ። የመጫወት ፍላጎት ሲበረታ ወዲያውኑ ውሳኔ ከመውሰድ ይቆጠቡ። ከመሣሪያው ይራቁ፣ የታመነውን ሰው ያነጋግሩ እና ቀድሞ የጻፉትን ምክንያት ደግመው ያንብቡ።

የጊዜያዊ እገዳ ወይም የራስን ማግለል አማራጭ ሲጠቀሙ የተቋሙን መረጃ በሙሉ ያንብቡ። እገዳው የሚቆይበት ጊዜ፣ የሚሸፍናቸው አገልግሎቶች እና መሻር የሚቻልበት ሁኔታ ከተቋም ወደ ተቋም ሊለያይ ይችላል። ያልተገለጸን ጥበቃ እንዳለ አይገምቱ። የሚጠቀሙባቸውን መለያዎች ሁሉ ይዘርዝሩ እና እያንዳንዱን ለይተው ይመልከቱ።

የታመነ ሰው እርዳታ ሲጠይቁ የሚፈልጉትን ድጋፍ በቀጥታ ይግለጹ። ወጪዎን አብሮ እንዲመለከት፣ የማቆም ዕቅድዎን እንዲያስታውስዎ ወይም የጨዋታ ፍላጎት ሲበረታ እንዲያነጋግርዎ መጠየቅ ይችላሉ። የባንክ፣ የመግቢያ ወይም ሌላ የግል መረጃ ማጋራት ካስፈለገ ሰውየውን በጥንቃቄ ይምረጡ።

የመስመር ላይ ድጋፍ ሲፈልጉ Gambling Therapy በብዙ ቋንቋዎች ለጨዋታ ጉዳት የተጋለጡ ሰዎች ድጋፍ እንደሚሰጥ ያስታውሱ። ይሁን እንጂ የኢትዮጵያ የአደጋ ጊዜ አገልግሎት አይደለም። Gamblers Anonymous ደግሞ የእኩዮች ድጋፍ ስብሰባ መረጃ ያቀርባል፤ በኢትዮጵያ መገኘቱን፣ ጊዜውን እና መዳረሻውን ራስዎ ያረጋግጡ።

ከባድ የስሜት ጫና ካለ የመደበኛውን የማቆም ዕቅድ ብቻ አይጠብቁ። ብቻዎን አይቆዩ፣ የሚያምኑትን ሰው ወዲያውኑ ያነጋግሩ እና በአካባቢዎ ያለውን የአደጋ ጊዜ ወይም የጤና አገልግሎት ይፈልጉ። የመስመር ላይ የጨዋታ ድጋፍን ከአካባቢያዊ የአደጋ ጊዜ እርዳታ ጋር አያምታቱ።