ከቁማር ጉዳት ለመውጣት አስቸኳይ እርዳታ

አደጋው አሁን ከሆነ

በቁማር ምክንያት ራስዎን ወይም ሌላን ሰው የመጉዳት ሐሳብ ካለ፣ ብቻዎን አይቆዩ። ከቁማር መተግበሪያ፣ ድረ ገጽ፣ ገንዘብ እና ሊጎዱዎት ከሚችሉ ነገሮች ይራቁ። በአቅራቢያዎ ያለን የአደጋ ጊዜ አገልግሎት፣ ጤና ተቋም ወይም ፖሊስ ወዲያውኑ ያነጋግሩ። የአካባቢ ቁጥር ካላወቁ፣ የሚያምኑትን ሰው ጠርተው ወደ ቅርብ ጤና ተቋም እንዲያደርስዎት ይጠይቁ።

አንድ ግልጽ መልዕክት በቂ ነው፦ “አሁን ደህንነቴ አሳስቦኛል፤ ከእኔ ጋር ቆይና እርዳታ እንፈልግ።” ስልክዎን ክፍት ያድርጉ፣ ብቻዎን አይጓዙ፣ አልኮልና ሌሎች ውሳኔን የሚያዳክሙ ነገሮችን ያስወግዱ። የመስመር ላይ ድጋፍ የአካባቢ የአደጋ ጊዜ እርዳታን አይተካም።

በሚቀጥሉት አሥር ደቂቃዎች የሚደረግ

የመጀመሪያው ግብ ያጡትን ገንዘብ መመለስ ሳይሆን ተጨማሪ ጉዳትን ማቆም ነው። የቁማር መለያዎችን ይዝጉ፣ ከመተግበሪያዎች ይውጡ እና የተቀመጡ የክፍያ መረጃዎችን ያስወግዱ። ሌላ ውርርድ “መፍትሔ” እንደሚሆን ስሜት ቢኖርም፣ ይህ ብዙውን ጊዜ ኪሳራን ለማሳደድ የሚገፋፋ ግፊት ነው።

የውርርድ ማሳወቂያዎችን ያጥፉ፣ ከማስታወቂያ መልዕክቶች ይውጡ እና የቁማር መተግበሪያዎችን ያራግፉ። ለተጨማሪ መከላከያ የራስን ማግለል መመሪያ ይጠቀሙ።

ገንዘብዎን እና መለያዎችዎን ይጠብቁ

በመጀመሪያ ለምግብ፣ ለመኖሪያ፣ ለመድኃኒት፣ ለመጓጓዣና ለቤተሰብ ግዴታዎች የሚያስፈልገውን ገንዘብ ይለዩ። የቀረውን ገንዘብ ለውርርድ እንዳይውል የዕለታዊ ዝውውር ወይም ወጪ ገደብ ስለማድረግ ባንክዎን ይጠይቁ። የባንኩ አገልግሎት ካለ፣ ከቁማር ጋር የተያያዙ ክፍያዎችን ማገድ ይቻል እንደሆነም ያረጋግጡ፤ ይህ አማራጭ በሁሉም ባንክ ይኖራል ተብሎ አይገመትም።

የመግቢያ ቃልዎን ለማንም አይስጡ። ሆኖም የሚያምኑት ሰው በጀትዎን እንዲከታተል፣ አስፈላጊ ሂሳቦችን አብሮዎት እንዲከፍል ወይም ጥሬ ገንዘብ መያዝን እንዲቀንሱ ሊረዳዎት ይችላል። ብድር በመውሰድ፣ ንብረት በመሸጥ ወይም ሌላ ውርርድ በማድረግ ኪሳራን ለመመለስ አይሞክሩ። ያልታወቀ ክፍያ ካዩ፣ የክፍያ አቅራቢዎን ወዲያውኑ ያነጋግሩ።

የሰው ድጋፍ ይጠይቁ

እርዳታ መጠየቅ የውድቀት ምልክት አይደለም። ለቤተሰብ አባል፣ ለጓደኛ፣ ለጤና ባለሙያ ወይም ለማህበረሰብ ድጋፍ ሰጪ የሚያጋጥምዎትን በቀጥታ ይናገሩ። “ቁማርን ማቆም እየከበደኝ ነው፤ ዛሬ ገንዘብ እንዳልጠቀም እና ድጋፍ እንዳገኝ እርዳኝ” የሚል ጥያቄ ተግባራዊ ነው።

Gambling Therapy በቁማር ጉዳት ለተጎዱ ሰዎች በብዙ ቋንቋዎች የመስመር ላይ ድጋፍ እንደሚሰጥ ይገልጻል። ነገር ግን የኢትዮጵያ የአደጋ ጊዜ አገልግሎት አይደለም። Gamblers Anonymous ደግሞ የእኩዮች ድጋፍ ስብሰባ መረጃ ይሰጣል፤ በኢትዮጵያ ያለውን ተደራሽነት ተጠቃሚው ራሱ ማረጋገጥ ይገባዋል። እነዚህን አማራጮች ከአካባቢ ጤና ድጋፍ ጋር በማጣመር ይጠቀሙ።

በመለያ ላይ የሚወሰዱ እርምጃዎች

ለቁማር አገልግሎት ሰጪው የራስን ማግለል ወይም የመለያ መዝጋት ጥያቄ ይላኩ። ጥያቄው ግልጽ ይሁን፦ መለያው እንዲዘጋ፣ አዲስ መለያ እንዳይከፈትልዎት እና የግብይት መልዕክቶች እንዲቆሙ ይጠይቁ። የጥያቄውን ቀን፣ የተጠቀሙበትን አድራሻ እና የተቀበሉትን ምላሽ ይመዝግቡ። ሚስጥራዊ የመግቢያ መረጃ ወይም የካርድ ሙሉ ቁጥር በመልዕክት አይላኩ።

አንድን መለያ መዝጋት ብቻ ሌሎች ድረ ገጾችን አያግድም። ስለዚህ የመሣሪያ ማገጃ፣ የክፍያ ገደብ፣ የማስታወቂያ ማጥፋትና የሰው ድጋፍን አብረው ይጠቀሙ። አገልግሎት ሰጪው ጥያቄዎን ካልፈጸመ ወይም የገንዘብ ክርክር ካለ፣ የመልዕክትና የግብይት ማስረጃዎችን ጠብቀው የቅሬታ እርምጃዎችን ይከተሉ።

ስለ ፈቃድና ስለ ወቅታዊ ሁኔታ ጥንቃቄ

የኢትዮጵያ ሎተሪ አገልግሎት በማቋቋሚያ ማዕቀፉ መሠረት ፈቃድ እንደሚሰጥና የግል ሎተሪ እንቅስቃሴን እንደሚቆጣጠር ይገልጻል። ኢቢሲ ደግሞ ሁሉም የስፖርት ውርርድ ድርጅቶች ፈቃዶች ከታኅሣሥ 15 ቀን 2025 ጀምሮ እንዲሰረዙ አገልግሎቱ ማስታወቁን ዘግቧል። ይህ መረጃ አንድ ድረ ገጽ አሁን ፈቃድ አለው ወይም የለውም ብሎ በራሱ ለመወሰን በቂ አይደለም።

አገልግሎት ሰጪው የፈቃድ ቁጥር ቢያሳይም፣ በወቅታዊ የባለሥልጣን መዝገብ ያረጋግጡ። በተለይ የሕግ ሁኔታው እየተለወጠ ሊሆን ስለሚችል የቆየ ምስል፣ ማስታወቂያ ወይም የአገልግሎት ሰጪ ንግግር ብቻ አይታመኑ። የሕጋዊነት ማረጋገጫ መመሪያ የሚመረመሩ ዝርዝሮችን ያሳያል።

የዛሬና የሚቀጥሉት ሰባት ቀናት ዕቅድ

ዛሬ የቁማር መዳረሻዎችን ይዝጉ፣ አስፈላጊ ወጪዎችን ይለዩ እና ለአንድ የሚያምኑት ሰው ይንገሩ። ነገ ከጤና ባለሙያ፣ ከምክር አገልግሎት ወይም ከተረጋገጠ የእኩዮች ድጋፍ ጋር ቀጠሮ ያድርጉ። በሳምንቱ ውስጥ የዕዳ፣ የገቢና የአስፈላጊ ክፍያ ዝርዝር ያዘጋጁ። ይህ ዝርዝር ራስዎን ለመውቀስ ሳይሆን የሚቀጥለውን እርምጃ ለማየት ነው።

የቁማር ፍላጎት ሲነሳ ለሃያ ደቂቃ ያዘገዩ፣ ከቦታው ይውጡ፣ ለሰው ይደውሉ እና ያለ ገንዘብ የሚደረግ ተግባር ይምረጡ። እንቅልፍ፣ ጭንቀት፣ ብቸኝነትና አልኮል ፍላጎቱን የሚያበረታቱ ከሆኑ ጊዜያቸውን ይመዝግቡ። መሰናክል ቢከሰት ዕቅዱ አልተሳካም ማለት አይደለም፤ ወዲያውኑ መዳረሻን ይዝጉ እና ድጋፍን ያድሱ። ተጨማሪ የመከላከያ ሐሳቦች በኃላፊነት ያለው ቁማር መመሪያ ውስጥ ይገኛሉ።

gamblingtherapy.org · gamblersanonymous.org · els.gov.et · ebc.et

ተደጋጋሚ ጥያቄዎች